Hỏi: Dự báo tới năm nào thì năng lượng tái tạo có thể giúp thế giới chủ động được giá nhiên liệu, để giá xăng dầu không bị tăng đột biến khi có chiến sự xảy ra, ví dụ chiến tranh hiện nay ở Iran?
Gemini trả lời: Đây là một bài toán kinh tế và địa chính trị cực kỳ phức tạp. Tính đến hiện tại (tháng 4/2026), thế giới vẫn đang ở trong giai đoạn “quá độ năng lượng”. Việc năng lượng tái tạo (NLTT) có thể hoàn toàn làm chủ giá nhiên liệu để không còn bị ảnh hưởng bởi chiến sự (như xung đột hiện tại ở Iran và eo biển Hormuz) dự kiến sẽ cần lộ trình đến khoảng năm 2035 – 2040.
Dưới đây là phân tích chi tiết vì sao mốc thời gian này lại quan trọng:
1. Ngưỡng “Đảo chiều” (2030 – 2035)
Theo các kịch bản của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), thế giới cần đạt đến điểm mà xe điện (EV) và các phương tiện chạy bằng năng lượng sạch chiếm khoảng 60-70% thị phần xe mới bán ra.
- Tác động: Khi nhu cầu dầu mỏ cho giao thông vận tải sụt giảm mạnh, sức ảnh hưởng của các quốc gia xuất khẩu dầu (như Iran hay khối OPEC+) sẽ yếu đi. Chiến sự ở Trung Đông lúc đó có thể làm giá dầu thô tăng, nhưng “năng lượng cho di chuyển” của đại đa số người dân sẽ dựa vào điện lưới – vốn được duy trì bằng điện mặt trời, gió và hạt nhân nội địa.
2. Sự “Ngắt kết nối” giữa Điện và Dầu (2035 – 2040)
Hiện nay, giá xăng dầu vẫn ảnh hưởng gián tiếp đến giá điện ở nhiều nơi (do các nhà máy nhiệt điện chạy dầu/khí). Để giá năng lượng không còn “nhảy múa” theo chiến sự, thế giới cần hoàn tất 2 hạ tầng:
- Hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS): Pin lưu trữ quy mô lớn và thủy điện tích năng phải đủ mạnh để duy trì điện lưới khi không có nắng/gió, thay vì phải khởi động các máy phát điện chạy dầu dự phòng.
- Hydrogen xanh: Đối với các ngành công nghiệp nặng và vận tải biển (vốn đang phụ thuộc vào dầu), Hydrogen xanh dự kiến sẽ đạt mức giá cạnh tranh vào khoảng năm 2035, giúp các ngành này thoát ly khỏi sự phụ thuộc vào dầu mỏ Trung Đông.
3. Tại sao năm 2026 chúng ta vẫn bị ảnh hưởng?
Xung đột tại Iran hiện nay cho thấy thế giới vẫn còn 3 rào cản lớn:
- Hạ tầng xe điện chưa phủ khắp: Dù doanh số EV tăng, nhưng hàng tỷ xe động cơ đốt trong vẫn đang lưu thông. Chỉ cần một biến động ở eo biển Hormuz (nơi 20% lượng dầu thế giới đi qua), giá xăng tại các cây xăng (như ở Việt Nam) sẽ lập tức tăng do chi phí nhập khẩu và vận chuyển tăng theo.
- Phụ thuộc vào khí đốt: Nhiều nước vẫn dùng khí đốt để bù đắp cho sự thiếu ổn định của NLTT. Mà giá khí đốt thường biến động cùng chiều với giá dầu.
- Chi phí lưu trữ: Công nghệ pin hiện tại chưa đủ rẻ và quy mô để thay thế hoàn toàn năng lượng hóa thạch trong các giai đoạn cao điểm.
4. Dự báo theo các tổ chức lớn
BloombergNEF: Dự báo sau năm 2035, sự phụ thuộc vào dầu mỏ cho giao thông sẽ giảm mạnh đến mức các cú sốc địa chính trị sẽ chỉ gây ra những gợn sóng nhỏ thay vì những cơn địa chấn kinh tế như hiện nay.
IEA (Net Zero Scenario): Đến năm 2040, thế giới sẽ đạt được sự tự chủ năng lượng tương đối nếu các nước thực hiện đúng cam kết chuyển đổi.
Kết luận:
Chúng ta không thể kỳ vọng giá xăng sẽ đứng yên khi có chiến tranh trong 5-10 năm tới. Tuy nhiên, khoảng sau năm 2035, khi bạn không còn cần đổ xăng để đi làm và các nhà máy không còn chạy bằng dầu để sản xuất, thì việc “đóng cửa eo biển Hormuz” sẽ chỉ còn là vấn đề của các nhà giao dịch dầu mỏ, chứ không còn là nỗi lo trên hóa đơn hằng ngày của bạn nữa.